تابستان 95، سال بیست و پنجم، شماره100
آرشیو
  • تابستان 95، سال بیست و پنجم، شماره100
  • بهار 95، سال بیست و پنجم، شماره99
  • زمستان 94، سال بیست و پنجم، شماره98
  • پاییز 94، سال بیست و پنجم، شماره97
  • تابستان 94، سال بیست و چهارم، شماره96

پیوند ها

 

 

 

  •     شکستگی در سنگ
  •    منشا زمین شناسی و رفتار مهندسی
  •    تالیف: دکتر حسین معماریان و دکتر بهزاد تخم چی
  •   انتشارات دانشگاه تهران
  •    سال 1395      
  •  تعداد  صفحه820

 

 

 

 

زمینۀ اصلی بررسی‌های این کتاب شکستگی‌ها، یا به‌زبانی گسستگی‌های ساختاری سنگ، است. شکستگی‌ها از یک سو می‌توانند خاستگاه منابع معدنی مفید بوده و از سوی دیگر نقشی منفی در فعالیت‌های عمرانی و معدنی بازی کنند. در همۀ این موارد شناسایی مشخصات و رفتار شکستگی‌ها از اهداف اصلی فعالیت‌های اکتشافی است. اکتشاف شکستگی‌ها در مواردی برای بررسی نقش مثبت آنها صورت می‌گیرد. از آن جمله است اکتشاف منابع نفت و گاز در مخازن شکسته؛ اکتشاف آب از منابع کارستی، اکتشاف انرژی زمین گرمایی و بالاخره اکتشاف مواد معدنی متنوع تجمع یافته در شکستگی‌های سنگ. اکتشاف شکستگی‌ها در بسیاری موارد نیز برای بررسی و تعیین نقش منفی آنها در فعالیت‌های مهندسی انجام می شود. فرار آب از طریق شکستگی‌ها، از تکیه گاه‌ها و دیوارۀ مخازن سدها؛ ناپایداری دامنه‌ها، تونل‌ها و مغارهای زیر زمینی، به‌علت ریزش و لغزش قطعات سنگ شکسته و آلوده شدن منابع آب، و صدمه به‌محیط زیست از طریق نشت آلاینده‌ها توسط شکستگی‌های سنگ، مواردی از نقش منفی شکستگی هاست.

کتاب شکستگی در سنگ در شش بخش و بیست و یک فصل مستقل تدوین شده است. بخش اول کتاب به ‌مکانیک شکست و رابطۀ بین تنش و تغییرشکل در توسعه شکستگی‌ها می‌پردازد. بخش دوم کتاب به ‌زمین شناسی شکستگیها، اختصاص یافته و در آن خاستگاه و مشخصات شکستگی‌های کششی، یعنی درزها و شکستگی‌های برشی، یعنی گسل‌ها؛ مورد بحث قرار گرفته است. اکتشاف شکستگی‌ها موضوع اصلی بخش سوم کتاب است. در فصل‌های این بخش، روش‌های اکتشافات سطحی و زیرسطحی شکستگی‌ها و همچنین شناسایی شکستگی‌ها توسط طبقه بندی کننده‌ها و ترکیب اطلاعات، مورد بحث قرار گرفته است. عنوان بخش چهارم کتاب تحلیل شکستگی‌ها است و در آن روش‌های تحلیل یک یا دو متغیره، مطالعه فراکتالی شکستگی‌ها و در کنار آن نقش شکستگی‌ها در طبقه بندی توده سنگ و شاخص مقاومت زمین شناختی، عرضه شده است. بخش پنجم کتاب به مدل‌سازی شکستگی‌ها پرداخته است. آخرین بخش کتاب نیز بهرفتار شکستگی‌ها در کاربردهای مهندسی اختصاص یافته است. مخازن نفت و گاز شکسته، آبشکافت، جریان سیال در شکستگی‌ها و شکستگی‌ها و معدنکاری، عناوین فصل‌های این بخش هستند.

مطالب این کتاب میتواند مورد استفاده دانشجویان و کارشناسان رشتههای مهندسی عمران، معدن، نفت، منابع آب و زمین شناسی قرارگیرد. فصول کتاب در کنار ارتباطی که با هم دارند، به‌صورت مستقل تهیه شدهاند، در نتیجه میتوان بسته به‌نیاز و با توجه به‌هدف‌ها، مجموعه‌ای منتخب از آنها را در یک درس، عرضه نمود.

 

نویسنده: فلیکس پی. لسنوف

برگردان: دکتر منیره خیرخواه

این کتاب تمامی نوشتجات و کتاب‌هایی که به بررسی عناصر خاکی کمیاب (REE) سنگ‌های اولترامافیک و مافیک با ترکیبات کانیایی و شیمیایی مختلف، رستیت‌های گوشته‌ای (شامل بیگانه سنگ‌های گوشته و بازالتوئیدهای آلکالن)، سنگ‌های نیمه‌ژرف غنی از منیزیم، سنگ‌های نفوذی اولترامافیک- مافیک، ماسیف‌های اولترامافیک ـ مافیک، و همچنین کانی‌های اصلی تشکیل‌دهنده سنگ ها (اولیوین‌ها، ارتوپیروکسن‌ها، کلینوپیروکسن‌ها، پلاژیوکلازها و آمفیبول‌ها) پرداخته اند، را تحلیل نموده است. توجه ویژه این کتاب، به توزیع REE در سنگ‌ها و کانی‌های ماسیف­ها می باشد و در این خصوص، تجزیه و تحلیل­های مختلف با هم مقایسه شده اند، بطوری که از توزیع درون‌دانه‌ای و درون کانیایی ‌این عناصر، دیدگاه‌های متنوعی را مطرح نموده است. براساس ضرایب توزیع ‌این عناصر، مابین کانی­ها و مذاب­های مادر آن­ها و همچنین مابین کانی‌های همیافت، داده ها بررسی شده و طرح‌های احتمالی همریختی REE در کانی‌های سنگ‌ساز مورد بحث قرار گرفته‌اند. با تجزیه و تحلیل‌هایی از چندین هزار نمونه‌ سنگی و تجزیه بیش از 2000 نمونه کانی، نتایج مهمی حاصل شده که بخشی از این آزمایشات از تحقیقات مؤلف بوده است. این کتاب برای سنگ‌شناسان و زمین‌شیمیدانان متخصص انواع سنگ‌های آذرین (به ویژه سنگ های اولترامافیک و مافیک)، همچنین برای دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه­ها و دپارتمان‌های زمین‌شناسی بسیار مفید است.

فلیکس پی. لسنوف از محققین آزمایشگاه ژئودینامیک و ماگماتیسم انستیتو زمین‌شناسی و کانی‌شناسی سوبلوف بخش سیبری، از آکادمی علوم روسیه است که وابسته به آکادمی علوم طبیعی می‌باشد. مهمترین تحقیقات (زمین‌شناسی، سنگ شناسی، سنگ شیمی، کانی‌شناسی، زمین‌شیمی، متالوژنی) او در مورد ماگماتیسم اولترامافیک - مافیک نواحی چین‌خورده بوده است. فلیکس لسنوف نویسنده و یا همکار نویسنده در بیش از 260 مقاله، و 9 گزارش است.

 

 

نویسنده: فرانکو پیراینو

مترجم: بهنام شفیعی بافتی

فهرست مطالب

 

 

 

مبانی هیدروژئوشیمی

(داده‌های کیفی آب، آنالیز و تفسیر)

نویسنده: آرتور هانسلاو

مترجمین: امیر صابری نصر، مجید دشتی برمکی، نینا محمودی

کاندیداهای دکترای هیدروژئولوژی دانشگاه خوارزمی تهران

 

 

                                       

           

 

 

 

 

فرهنگ چینه‌شناسی ایران (جلد چهارم، ژوراسیک)

نویسنده: دکتر سیدعلی آقانباتی

انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

پژوهشکده علوم زمین

فهرست مطالب

                                                                                                                

               

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

زمین‌ساخت ایران (البرز)

(برگزیده انجمن زمین‌شناسی ایران در سال 91)

نویسنده: دکتر حمید نظری و دکتر علیرضا شهیدی

انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

 

زمین‌ساخت ایران (کپه‌داغ)

نویسنده: دکتر علیرضا شهیدی، دکتر حمید نظری و دکتر فرزین قائمی

انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

پژوهشکده علوم زمین

 

توسعه دانش و شناخت روز افزون انسان از پیدایش و تکوین زمین از سویی و نیاز روزافزون به دستیابی هر چه بیشتر و بهینه تر به منابع اقتصادی نوین و همینطور کاهش و کنترل هزینه های مترتب بر رخدادهای طبیعی چون زمین لرزه، نیازمند شناخت هر چه بیشتر از زمین، تنها خاستگاه شناخته شده انسان و فرآیندهای دینامیکی و تکوین پوسته آن از گذشته های دور می باشد. زمین ساخت (Tectonic) علم مطالعه این فرایندها و قوانین حاکم برآن در مجموعه دانش های علوم زمین است. ایران زمین از معدود پهنه های ساختاری است که مرز های زمین شناسی آن کم و بیش با مرز های سیاسی کنونی آن تطبیق می یابد. وجود نشانه های بسیار بجای مانده از مجموعه فرایند های زمین ساختی مرتبط بر زایش و بسته شدن چند باره حوضه های اقیانوسی تتیس از ویژگی های آشکار این فلات کهن می باشد.

بروزرسانی دانش و ارائه دیدگاه های نوین در گرایش های گوناگون زمین شناختی و شتاب روز افزون دانش و فن آوری با توجه به اهداف و چشم انداز سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور و پژوهشکده علوم زمین در گسترش  و نهادینه سازی هر چه بیشتر علوم نوین  از بایسته های ناگزیر مراکز پژوهشی و آموزشی پویا  بشمارآمده  و انکارناشدنی می‌نماید.

بر این پایه ، مولفین با به اشتراک نهادن دستاوردهای علمی و عملی خود در تلفیقی بروز رسانی شده از تلاش پیشینیان  در قالب دو کتاب از سری مجموعه نوشتارهایی با عنوان زمین ساخت ایران با نگاهی ویژه بر پهنه ساختاری "البرز" و "کپه داغ" و تقدیم آن به فرهیختگان و دانشجویان کشور سعی به انجام و ارائه ای هرچند ناکامل از این هدف و ترسیم پیشینه و چشم انداز پیش روی این بخش از ایران زمین داشته اند.

   زمین ساخت ایران "البرز" (برگزیده انجمن زمین‌شناسی ایران در سال 91) به تألیف حمید نظری و علیرضا شهیدی در  4 فصل و 143 رویه و زمین ساخت ایران "کپه داغ" که در هفت فصل و 197 رویه به تالیف علیرضا شهیدی، حمید نظری و فرزین قائمی ارائه شده اند بخشی از مجموعه نوشتارهایی است که با این رویکرد در طی سال های 90 و 92 در سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور بچاپ رسیده و در اختیار علاقه مندان و دانش پژوهان علوم زمین می باشد.

 

زمین‎شناسی ایران و کشورهای همجوار

تألیف: دکتر سیدعلی آقانباتی

ناشر: سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور

نوبت چاپ: اول

تاریخ: 1392

فهرست مطالب

 

 

 

کنده‌کاری‌ها و سرباره‌های ذوب موجود در پاره‌ای از مناطق معدنی ایران سبب گردیده تا زمین‌شناسان ایرانی و غیر ایرانی، بر اساس داده‌های به دست آمده، بر این باور باشند که ایرانیان ازکهن‌ترین اقوامی هستند که فلز را می‌شناختند و روش استحصال کانه را  از کانسنگ تجربه کرده‌اند. بدین‌ترتیب می‌توان بر این باور بود که معدن‌کاران ایران باستان پیشگامان علوم زمین در این مرز و بوم بوده‌اند که در طی سالیان و حتی سده‌های متمادی، به روش‌های سنتی ادامه داشته و به عنوان نخستین دور مطالعات زمین‌شناسی می‌تواند « عصر معدن‌کاری کهن » نام داشته باشد. در دور دوم معدن‌کاری که از عصر صفویان آغاز و تا زمان  قاجاریان ادامه داشته بازرگانان و گردشگران اروپایی نوشتارهایی با مفهوم زمین‌شناسی دربارة انباشته‌های معدنی ایران تهیه کرده‌اند که شروعی خوب برای ره‌یابی علوم زمین در مراکز آموزشی (مدرسه دارالفنون) و دانشگاه‌ها بود. در آن زمان ناشناخته بودن ویژگی‌های زمین‌شناسی ایران اثرگذار بر پیشرفت علوم زمین در ایران بود. در دهه 1340 به تدریج کتاب‌های ترجمه و تدوین شده زمین‌شناسی، تحولی در روش تدریس و فراگیری ایجاد نمود. در ابتدای دهه 1350 دستاوردهای مطالعاتی سازمان زمین‌شناسی فرصتی مطلوب را برای آشنایی با زمین‌شناسی ایران زمین فراهم نمود. از دهه 1370 نوشتارهای علمی تهیه شده به میزانی شد تا زمین‌شناسان ایرانی در مجامع علوم زمین درون و برون مرزی صاحب نام و نظر باشند. در سال 1360 زیرکمیسیون علوم زمین ستاد انقلاب فرهنگی با استناد به فراگیر بودن این دانش در فراسوی مرزهای سیاسی کشورها پیشنهادی را با عنوان « زمین‌شناسی ایران و کشورهای همجوار » برای مقطع کارشناسی ارشد، مورد تصویب قرار داد. عنوان پیشنهادی ستاد انقلاب فرهنگی چند مشکل اساسی داشت:

1- ارزش آموزشی ناچیز به میزان « دو  واحد »

2- اختیاری بودن این واحد درسی

3- نداشتن کتاب مرجع برای آموزش و یادگیری

سه نکته یاد شده سبب گردید تا در بسیاری از مراکز آموزشی، یا این واحد درسی ارائه نشود و یا اهداف پیش‌بینی شده بیشتر نگاهی به زمین‌شناسی ایران باشد و حال آن که تحقق سرفصل‌های آموزشی تدوین شده، ضمن آشنایی دانش‌پژوهان با ویژگی‌های زمین‌شناسی کشورهای همجوار، می‌توانست راهنمایی پرارزش برای پاسخگویی به پاره‌ای از پرسش‌های زمین‌شناسی ایران باشد. تلاش برای تدوین نوشتاری جامع- عمومی از زمین‌شناسی ایران و کشورهای همجوار نیازی انکارناپذیر بود که بسیاری از همکاران آموزشی به آن اذعان داشتند و موجب شد تا با توجه به تعهد به جامعه علوم زمین ایران نسبت به تهیه آن اقدام گردد که با وجود آرمانی نبودن، به فضل الهی انجام آن میسر گردید. گفتنی است که:

1-هدف این نوشتار شروعی برای آشنایی با زمین‌شناسی « عمومی » کشورهای همجوار در حد یک جلد کتاب جامع است به همین‌رو پرداختن به موضوع‌های تخصصی امکان ناپذیر بود.

2- داده‌های زمین‌شناسی کشورهای گوناگون در سبک، حجم و به موضوع‌های گوناگون بود که همسان‌سازی آنها چندان ساده  نبود. با این وجود تلاش شد در ایران و کشورهای همجوار، اشاره‌ای به جایگاه و ساختار، چینه‌شناسی، ماگماتیسم، ذخایر معدنی و توان هیدروکربنی اگرچه با وزنی نابرابر، محور باشد تا برای کاربران بنا به نیاز آنها مفید باشد.

3- در مورد بعضی از کشورها دستیابی مستقیم به داده‌های زمین‌شناسی در حد ناممکن بود به همین‌رو از چند منبع اطلاعاتی استفاده شد که در بخش منابع مورد استفاده و کتاب‌نگاری به آنها اشاره شده است.

4- برای برگردان نام‌های جغرافیایی به نوشتار فارسی تلاشی روشمند ولی نه چندان موفق صورت گرفت که بیان چگونگی آن ضروری به نظر نمی‌رسد. با این وجود در کشورهای ترکمنستان، جمهوری آذربایجان، ترکیه و محدودة دریای کاسپین، نام‌های جغرافیای در متن فارسی و با زیرنویس انگلیسی است و تفاوت در نحوه نگارش یک  واژه به لحاظ ناهمسان بودن نحوه نگارش آن واژه  در چند کشور است.

این مجموعه که برای نخستین بار منتشر گردیده، به یقین خالی از اشکال نیست و امید است:

1- صاحب‌‌نظران با ارائة پیشنهادادت سودمند خود، موجبات بهبودی هر چه بیشتر این نوشتار را فراهم آورند.

2- برای تدوین کتابی به روزتر، ضمن تشکیل بک گروه کارشناسی با تخصص‌های گوناگون تلاشی علمی صورت گیرد.

3- در مراکز آموزشی واحد درسی « زمین‌شناسی ایران و کشورهای همجوار » برای کلیه دانشجویان کارشناسی ارشد از حالت اختیاری به الزامی تغییر ماهیت دهد و برای مقطع دکتری این مهم ضمن الزامی بودن به صورت تخصصی باشد به گونه‌ای که فارغ‌التحصیلان گرایش‌های گوناگون متناسب با رشته‌های تخصصی خود با مسائل زمین‌شناسی کشورهای همجوار آشنایی کامل پیدا نمایند.

زمین‌شناسی عراق

فهرست مطالب

 

 

 

 

 

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور اعلام کرد: کتاب زمین‌شناسی عراق در 300 صفحه به صورت مصور و همراه با جدول و داده های بنیادی مخازن هیدروکربنی به کوشش سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور و پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور منتشر شد. براساس این گزارش، کتاب زمین شناسی عراق که به صورت مصور همراه با جدول و نمودار منتشر و به بررسی و معرفی زمین شناسی عراق پرداخته شده است. این کتاب در نوع خود بسیار بی نظیر ارزیابی شده و دربرگیرنده مجموعه کاملی از مسائل زمین شناسی نواحی بیابانی و خشک شرق عراق و همچنین جلگه حاصلخیز بین النهرین در مرکز و کوه های زاگرس در غرب و شمال است. نسخه انگلیسی این مجموعه با حمایت مالی Heritage Oil Corporation و وزارت امور خارجه جمهوری چک و همکاری گروهی از صاحبنظران علوم زمین در عرصه بین المللی تدوین شده که برگردان فارسی این مجموعه را سیدعلی آقانباتی بر عهده داشته است.

تاکنون سه نوشتار به زبان انگلسی درباره مطالعات آب زمین شناسی سیستماتیک و همچنین فرهنگ چینه شناسی عراق به رشته تحریر درآمده که کتاب حاضر نیز کوششی جدید در به روز در آوردن داده های زمین شناسی عراق است که طی 25 سال اخیر به دست آمده است.
این کتاب در 19 فصل تنظیم و قادر است زمینه همکاری زمین شناسان سه کشور ایران، عراق و ترکیه را فراهم سازد تا دانسته های مستند خود در این زمینه را به اشتراک گذارند.
مطالعه زمین شناسی عراق از سوی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور به تمام علاقه مندان و دانشجویان شاخه های مرتبط با موضوع زمین شناسی ایران و کشورهای همجوار توصیه شده است.
این مجموعه را سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در 300 صفحه با شمارگان یک هزار نسخه و به بهای 20 هزار تومان منتشر کرده است.

 

       

طراحی مهندسی

تالیف: دکتر حسین معماریان

ناشر: موسسه انتشارات دانشگاه تهران

چاپ اول، زمستان 1392

        478    صفحه      

 

 

طراحی، اوج فعالیت‌های مهندسی است. مهندسان، با به‌کارگیری قوه تخیل و مهارت‌های حرفه‌ای خود، نقش موثری در طراحی و شکل‌گیری دنیای کنونی ما داشته‌اند. در شرایطی که آموزش مهندسی، در سال‌هایی که از هزارۀ سوم می‌گذرد، تاکید بر طراحی را بیش از پیش افزایش داده است، نیاز به‌ارتقاء جایگاه تفکر خلاق و طراحی‌مهندسی در آموزش عالی کشور، به‌شدت احساس می‌شود. دستیابی به‌این هدف می‌تواند به‌صورت‌های مختلف، از جمله با اختصاص درس مستقل طراحی مهندسی، در سال‌های پایانی دوره‌کارشناسی؛ یا هدایت هرچه بیشتر پروژه‌های کارشناسی به‌سمت فعالیت‌های تیمی و دارای محتوای طراحی، محقق شود. محتوای کتاب حاضر به‌گونه‌ای طراحی گردید که برای درس طراحی مهندسی و هم‌چنین پروژۀ کارشناسی رشته‌های مختلف مهندسی کشور، قابل استفاده باشد. این کتاب همچنین می‌تواند برای دانش‌آموختگان مهندسی نیز، که در صنعت به‌طراحی اشتغال دارند، مفید واقع شود. طراحی مهندسی یک فرایند معیوب و با انتهای باز است، و به‌خلاف دیگر مسایل مهندسی یک راه حل واحد نداشته و راه‌حل‌های متصور آن را نیز نمی‌توان با یک الگوریتم یا روش ریاضی خاص، تعیین کرد. به‌عنوان مثال، با الگوریتم ها و روابط ریاضی نمی‌توان نیازهای ذینفعان اصلی طراحی؛ یعنی کارفرما، مصرف کنندگان و اجتماع، را تعیین کرد. برای بررسی فعالیت‌های دارای ساختار معیوب و کمک به‌تصمیم گیری و انتخاب بهینه از میان گزینه‌های محتمل، مهندسان فرایند طراحی را سامان داده و روش‌ها و ابزارهایی را برای انجام بایستۀ آن، به‌کارمی‌برند. تاکید اصلی کتاب حاضر بر طراحی مفهومی یا بخشی از فرایند طراحی است که منجر به‌یافتن گزینه‌های طراحی می‌شود. کتاب طراحی مهندسی به‌صورت خودآموز، هدفدار و پروژه محور طراحی شده است.

  • خودآموز است، چون تیم طراحی می‌تواند با مطالعه آن، فرایند طراحی را مرحله به‌مرحله، به‌پیش ببرد.
  • هدف‌دار است، چون فهرست مفاهیم تازه و دستاوردهای مورد انتظار از هر فصل کتاب، مشخص شده است. در پایان هر فصل نیز با طرح سوالات مناسب، ابزاری برای ارزیابی میزان دسترسی به‌هدفها، به‌دست داده شده است.
  • پروژه محور است، چون کتاب با تشریح گام به‌گام چند پروژۀ واقعی، فرایند طراحی را آموزش می‌‌دهد.

محتوای کتاب در دو بخش و چهارده فصل سامان یافته است. پنج فصل بخش اول کتاب به‌پاسخ این سوال می پردازد که طراحی مهندسی چیست؟ در این بخش، فرایند طراحی و ابزارها و روش‌هایی که برای انجام آن پیشنهاد شده، معرفی شده اند. افرادی که مایلند به‌طراحی مهندسی بپردازند باید ابتدا چند مهارت را در خود تقویت کنند. از آن جمله است کسب مهارت در تفکر خلاق و کارگروهی. به‌این منظور، در این کتاب فصول مستقلی به روش‌های توسعه تفکر خلاق و کار تیمی، اختصاص داده شده است. بخش دوم کتاب پاسخگوی این سوال است که طراحی مهندسی چگونه انجام می‌شود؟ هر یک از چند فصل اول این بخش از کتاب به‌یکی از مراحل فرایند طراحی اختصاص یافته است. ابزارها و تکنیک‌های متعددی که در کتاب بررسی شده اند، توسط مثال‌های موردی متعدد، به‌کار گرفته شده‌اند. تکمیل موفقیت آمیز پروژۀ طراحی، محتاج برآورد دامنۀ فعالیت‌های پروژه، برنامه زمان‌بندی و منابع مورد نیاز آن است. از اینرو، در فصلی از کتاب برخی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریت پروژه‌های طراحی، معرفی شده‌اند. در ادامۀ این بخش از کتاب، چند مورد دیگر، که به‌گونه‌ای به‌طراحی مربوط می‌شوند، مورد بحث قرارگرفته اند. از آن جمله است: نحوۀ ساماندهی و ارایۀ گزارش نتایج طراحی، ساخت و مونتاژ گزینۀ انتخاب شده، و همچنین درنظر گرفتن مواردی چون قابل خرید بودن، قابل اعتماد بودن، قابل نگهداری بودن، پایداری زیست محیطی و کیفیت محصول طراحی شده. در ادامه، نقش اخلاق در طراحی مهندسی تشریح شده و به‌دنبال آن یک روش نوآورانه برای ابداع و اختراع، معرفی شده است. در فصل پایانی کتاب، ضمن بحث در مورد نحوۀ آموزش طراحی مهندسی در ایران و جهان، الگویی برای ارایه درس طراحی  و پروژۀ کارشناسی مهندسی در کشور، ارایه شده است.

 

 

  راهنمای کاربردی بر ریزساختار سنگ

     نوشته دکتر منیره خیرخواه

    انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

 

 

 

ریزساختارهای سنگ، در تفسیر تاریخچه سنگ‌ راهنمای بسیار ارزشمندی است. درک مناسبی از وابستگی‌های فیزیکی یا ساختاری کانی‌ها و سنگ‌ها، برای تجزیه و تحلیل تفضیلی اغلب آزمایشات ایزوتوپی و شیمیایی کانی‌ها ضروری است.

در این کتاب، رن ورنون برای تنوع وسیع ریزساختارهای سنگ‌های آذرین، رسوبی، دگرگونی و دگرشکل،  مراحل و رویدادهای اساسی معتبری را  با استفاده از نگاره های رنگی کیفیت بالا تشریح و ارائه می‌دهد.  او توانش توصیف پیچیدگی‌ها،  مرکزیت دادن به ر وش‌های نوین و دستاوردها را  مطرح می‌کند. به کانی‌های تیره (سولفیدها و اکسیدها) در جای مناسب اشاره نموده است. لیست جامعی از مراجع علمی معتبر که برای دانشجویان بسیار مفید است و به‌طور ریشه‌ای به مسائل ریزساختاری سنگ می‌پردازد، را در پایان کتاب آورده است. دانشجویان دوره کارشناسی ارشد و بالاتر در گرایش‌های کانی‌شناسی، پترولوژی و زمین‌شناسی ساختمانی مطالعه این کتاب را ضروری خواهند یافت و همچنین برای دانشجویان علم مواد مورد توجه قرار خواهد گرفت. رن ورنون پرفسور بازنشسته دانشگاه مک‌کوری و همچنین پرفسور زمین‌شناسی در دانشگاه نیوکاسل و پرفسور محقق در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی است. او دوره های لیسانس زمین‌شناسی را در استرالیا و ایتالیا آموخته است، همچنین فارغ التحصیل دوره های عالی و کارگاه های آموزشی زمین‌شناسی از آمریکا، ایتالیا، آلمان، فنلاند و مکزیک  است. او کتاب‌های: Metamorphic processes  را در 1976وBeneath our Feet  را در 2000 به رشته تحریر در آورده است که در کتاب اخیر، دیباچه‌ای جذاب از سنگ‌ها را برای غیرزمین‌شناس ارائه می دهد.

 

نوآوری در آموزش مهندسی    

نوشته دکتر حسین معماریان

انتشارات دانشگاه تهران

439   صفحه

  سال انتشار: 1391

 

توانایی حرفه‌ای را می‌توان ارتباط پیچیدۀ بین سه مقولۀ دانش، مهارت و نگرش به‌حساب آورد. به‌این منظور، یک دورۀ آموزش مهندسی باید بتواند دانش آموختگانی تربیت کند که ضمن داشتن دانش کافی از مبانی علوم و مهندسی، دارای مهارت و توانایی در ارتباطات، کارگروهی و خود آموزی باشند و نگرش درستی نسبت به‌محتوای اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی مهندسی داشته باشند. هدف این کتاب ارائه روش‌هایی برای بالابردن کیفیت آموزش مهندسی بوده و شامل مجموعه فعالیت‌هایی است که باید از سطح ارائه یک درس تا یک برنامۀ آموزشی صورت‌گیرد تا آموزش مهندسی عرضه شده از سطح قابل قبولی برخوردار بوده و بتواند در ارزشیابی‌های ملی و بین‌المللی موفق باشد و جایگاه جهانی شایسته‌ای را کسب کند. کتاب حاضر در چهار بخش و چهارده فصل تالیف شده است. بخش اول کتاب به‌مطالب مربوط به ‌تدارک آموزش و تدریس اختصاص یافته است. در این بخش به دنبال تعریف برخی از مفاهیم کلیدی و ارایه تاریخچه فشرده ای از آموزش مهندسی، الگویی برای طراحی یک درس و تدریس آن، و به دنبال آن روش تهیه هدف‌های آموزشی برای برنامه و درس‌ها تشریح شده است. بخش دوم کتاب به‌ فرایند تدریس و یادگیری اختصاص یافته است. این بخش با پیشنهادهایی برای تدریس موفق به‌صورت سخنرانی سنتی و همچنین به‌کارگیری روش‌های جدید‌تر مثل پاورپوینت، آغاز می‌شود. در ادامه سبک‌های مختلف یادگیری و روش‌های تدریس و یادگیری دانشجومحور، مورد بحث قرارگرفته و به دنبال آن ‌یکی از مهم‌ترین روش‌های دانشجو‌محور، یعنی یادگیری فعال، و روش‌های اجرای آن در کلاس درس مورد بحث فرار گرفته است. فصل پایانی این بخش از کتاب به‌روش‌های ارزیابی میزان یادگیری دانشجویان پرداخته است. بخش سوم کتاب به ارزشیابی آموزشی اختصاص یافته است. در عصر حاضر، مهندسی به‌پدیده‌ای جهانی تبدیل شده و در نتیجه آموزش آن نیز متحول گشته و تاکید آن بر دستاوردهای آموزش، یعنی توانایی‌های دانشجویان بعد از فراغت از تحصیل، متمرکز شده است. این بخش از کتاب با بررسی وضعیت کنونی آموزش مهندسی در آمریکا، اروپا و دیگر نقاط جهان آغاز شده و اقدامات کشورهای مختلف جهت تضمین کیفیت آموزش‌های عرضه شده؛ و پیمان‌های بین‌المللی که برای هماهنگی در برنامه‌های آموزش مهندسی منعقد شده، مورد بحث قرارگرفته است. تضمین کیفیت آموزش‌ مستلزم ارزشیابی آنهاست. در ادامه فرایند پیشنهادی برای ارزشیابی برنامه های آموزش مهندسی کشور، به‌گونه‌ای که در بیشتر کشورها رایج است، عرضه شده است. در انتهای این بخش از کتاب سازوکاری اجرایی، برای انجام ارزیابی‌های درونی و بیرونی برنامه‌های آموزش مهندسی، تشریح شده است. بخش چهارم کتاب به ‌برنامه‌ریزی آموزشی و پاسخ به‌این پرسش می‌پردازد، که برای ارایۀ آموزش مناسب و موفقیت در فرایند ارزشیابی باید در برنامه‌های آموزش مهندسی کشور چه تغییراتی به‌وجود‌آید و چه نوآوری‌هایی را باید منظور کرد. در آغاز این بخش نگرش تازه‌ای که در بارۀ محتوای برنامه‌های آموزش مهندسی ارائه شده، و با استقبال سریع همراه بوده، تشریح شده است. هدف نگرش جدید، تربیت مهندسانی با شایستگی‌هایی مورد نیاز صنعت فرداست. بازنگری برنامه‌های آموزشی مهندسی، و هماهنگی هرچه بیشتر با آنچه در دنیا رایج است، مستلزم بازنگری درس‌ها و روش تدریس، طراحی درس‌های جدید و در مواردی معرفی برنامه‌های آموزشی تازه است. در ادامه مشخصات یک درس جدید، که برای رفع بخشی از کاستی‌های برنامه‌های آموزش مهندسی کشور طراحی شده؛ و به‌دنبال آن یک برنامۀ آموزشی جدید، یعنی کارشناسی علوم مهندسی، تشریح شده است. فصل پایانی کتاب به بررسی کاستی‌های آموزش مهندسی در کشور اختصاص یافته است.

مبانی زمین‌شناسی فیزیکی

مولفان: حسین معماریان، محمود صداقت

ناشر: موسسه انتشارات دانشگاه تهران

نوبت چاپ: اول     

سال چاپ: 1389 (زمستان)

تعداد صفحات: 594 صفحه     

شمارگان: 1000 نسخه

 

زمین شناسی فیزیکی، که زمینه اصلی مورد بحث در این کتاب است، با فرایندهایی سروکار دارد که در سطح و درون زمین دست‌اندکار تغییر چهرۀ آن هستند. در این کتاب چهار رکن اصلی دانش زمین شناسی، یعنی مواد، ساخت‌ها، فرایندها و زمان زمین شناسی، با نگرشی فیزیکی، مورد بررسی قرار گرفته است. کتاب مبانی زمین نشاسی فیزیکی به صورتی خودآموز، هدف‌دار و برنامه‌ریزی شده طراحی و تالیف شده است. این کتاب، در 16 فصل مجموعه مطالبی را عرضه می‌کند که برای ارایه در یک درس پایه زمین شناسی دانشگاهی مورد نیاز است. زمین‌شناسی به‌طور کلی علم مطالعه سیاره‌ای است که در آن به‌سر می‌بریم. این علم از جهات مختلف در بارة زمین به‌بحث می‌پردازد. موادی که زمین از آن ساخته شده است، فرایند‌هایی که بر روی این مواد عمل می‌کنند و نتایج حاصل از عملکرد آنها؛ همچنین ساختمان، منشا و تاریخ کره زمین، همگی در قلمرو مطالعه دانش زمین‌شناسی قرار‌دارند. در واقع، زمین‌شناسان نیروهای فیزیکی فعال در زمین، شیمی مواد سازنده آن، و زیست شناسی ساکنان گذشته آنرا مورد بررسی قرار می‌دهند. تمام اطلاعاتی که از مطالعه زمین به‌دست می‌آید، عملا در خدمت رفع نیازهای انسان قرار دارند. مطالعات زمین‌شناسی در کشف و بهره برداری از مواد معدنی، نفت، گاز، آب و سایر منابع موجود در زمین، راه‌های پیش‌بینی و مقابله با رویداد‌های طبیعی؛ مثل سیل، آتشفشان، و زمین‌لرزه؛ یافتن مناطق مناسب و پایدار برای احداث شهرها، سدها،  راه‌ها و دیگر سازه‌ها؛ از اهمیت زیادی برخوردار است. زمین‌شناسی‌فیزیکی، که زمینه اصلی مورد بحث در این کتاب است، خود یکی از شاخه‌های علم گسترده زمین شناسی است، که اساسا با فرایندهایی سروکار دارد که در سطح و درون زمین دست اندرکار تغییر چهره آن هستند. این کتاب در واقع مقدمه‌ای است بر زمین شناسی فیزیکی. در این کتاب چهار رکن اساسی دانش زمین شناسی، یعنی مواد، ساخت‌ها، فرایندها و زمان زمین شناسی، با نگرشی فیزیکی، مورد بررسی قرار می‌گیرد. کتاب مبانی زمی‌شناسی فیزیکی به‌صورت خودآموز، هدف‌دار و برنامه‌ریزی شده، طراحی و نگارش یافته است. این کتاب  خودآموز است زیرا در آن هیچ اصطلاحی بدون تعریف کافی رها نشده و هیچ مفهوم جدیدی مطرح نگردیده، مگر آنکه مفاهیم زیر بنایی وابسته به‌آن پیشتر توضیح داده شده باشد. در آغاز هر فصل از کتاب، مجموعه ای از هدف‌ها آمده است که تغییراتی را که پس از مطالعه فصل در دانسته‌ها و مهارت‌ها، و به‌زبانی رفتار فراگیر به‌وجود خواهد آمد، تعیین می‌کند. هدف‌ها همچنین سطح فراگیری مطالب و قسمت‌هایی را که باید با‌تاکید بیشتری مطالعه شوند، مشخص می‌کنند. در ابتدای هر فصل، فهرست مفاهیم تازه، که به‌تدریج در طول فصل شناسانده و تعریف می‌شوند، نیز آمده است. در پایان هر فصل از کتاب نیز مجموعه‌ سوال‌هایی، تحت عنوان خودآزمایی، فراهم آمده است. این سوال‌ها، که برمبنای هدف‌های ابتدای فصل تدوین شده‌اند، ابزاری مناسب برای ارزشیابی و کنترل میزان فراگیری است. در انتهای کتاب نیز خودآزمایی نهایی به‌صورت مجموعه‌ای از سوال های چهارجوابی، فراهم آمده است. کتاب مبانی‌زمین شناسی فیزیکی مجموعه مطالبی را عرضه می‌کند که برای ارایه در یک درس پایة زمین‌شناسی دانشگاهی مورد نیاز است. محتوای این کتاب با توجه بهسرفصل‌های مصوب درس زمین شناسی فیزیکی، و با درنظر گرفتن آنچه که تحت این عنوان در کشورهای دیگر تدریس می‌شود، برنامه‌ریزی شده و برای ارایه در یک نیمسال (16 هفته) طراحی شده است. نیمة ابتدایی کتاب عمدتا به فرایندهای بیرونی و نیمة دوم به فرایندهای درونی تغییردهندة زمین، اختصاص یافته است. محتوای کتاب از مطالب خرد و کوچک مقیاس، چون ساختمان کانیها، شروع شده و به‌تدریج گسترش می‌یابد تا آنکه الگویی از فرایند‌ها و پدیده‌های زمین‌شناسی در مقیاس کرة زمین، ارایه میدهد و سرانجام وضعیت زمین را در فضا به‌بحث می‌گذارد. فصل پایانی کتاب به‌فعالیت‌های عملی درس زمین‌شناسی فیزیکی، اختصاص‌یافته است.

تکتونیک ایران

مولفان: منوچهر قرشی، مهران آرین

ناشر: سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

نوبت چاپ: اول      

سال چاپ: 1389

تعداد صفحات: 336 صفحه     

شمارگان: 2000 نسخه

 

 

 

 

 

 

 

          Journals

1.          Schriftenreihe der Deutschen Gesellschaft Fur Geowissenschaften (SDGG), 2014, Heft 84.

2.          GMIT (Geowissenschaftliche Mitteilungen) Nr.56, Juni2014.

3.          Geological Quarterly, Vol.57, No.4.

4.          Geological Quarterly, Vol.58, No.1.

         Books

1.            Lydon, J.W., Hoy, T., Slack, J.F., Knapp, M.E., The geological environment of the Sullivan deposit, Special publication British Columbia.

الف) مجلات

شماره 88.1، ویژه نامه پلوتونیسم پهنه سنندج-سیرجان،

شماره 88.2، ویژه نامه دستاوردهای نوین زمین ساخت ایران،

شماره 88.3، ویژه نامه عناصر خاکی کمیاب و تیپ های کانه زایی طلا در پهنه سنندج- سیرجان،

شماره 88.4، ویژه نامه زمین شناسی پزشکی و تغییر اقلیم در ایران.

2.  مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران، سال بیست و یکم، شماره سوم، پاییز 1392 و سال بیست و دوم، شماره اول، بهار 1393.

3.  فیزیک زمین و فضا، دوره چهلم، شماره 2، 1393.

4. زمین و معدن، سال نهم، شماره 98، خرداد 1393.

ب) کتاب

1.  فیض نیا، س.، 1388، سنگ های رسوبی کربناته، دانشگاه امام رضا.

2.  راهنمای کاربرد روش های عددی در طراحی ژئومکانیکی معادن، دستورالعمل شماره 656 (برخی دستورالعمل ها از سایت www.minecriteria.ir قابل برگیری است).

3.  ویسه، س.، 1392، طیف سنجی جرمی پلاسمای جفت شده القایی، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، نشر رهی.

ت) گزارش

1.    برنا، ب. و دیگران، تابستان 1393، اکتشاف پیجوئی سیلیس در متامورفهای اطراف منطقه فریدن، شرکت مهندسین مشاور جبال کاوش، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

2.    برنا، ب. و دیگران، بهار 1393، گزارش نهایی پیجوئی و پتانسیل یابی مواد معدنی به همراه تهیه نقشه 1:25000 در محدوده میال، شرکت مهندسین مشاور نوین اکتشاف توسعه، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

3.    برنا، ب. و دیگران، 1392، پروژه پیجوئی شیل های بیتومین دار در استان چهارمحال و بختیاری، مهندسین مشاور زیست بوم سامانه، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

 

انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور